test

Oсврт кон периферна артериска болест

Периферната артериска болест се дефинира како системска манифестација на генерализирaната атеросклероза со зафаќање на екстракоронарната циркулација, т.е. на артериите на екстремитетите, каротидните артерии и на реналните артерии. Честотата на болеста се зголемува кај повозрасната популација. Дијабетесот, пушењето, како и артериската хипертензија и дислипидемијата се фактори на ризик за појава на ПАБ. Имено, популацијата над 50-годишна возраст, со постоечки традиционален фактор на ризик, како и со постоење на повеќе фактори на ризик, е онаа популација кај којашто ја препознаваме и идентификуваме ПАБ.

Дијагнозата се поставува врз база на физикален наод, палпација на магистралните артерии: а. tibialis post., dorsalis pedis, radialis, ulnaris, кога ослабените, односно отсутните пулсирања се во прилог на постоење на ПАБ. Типичен симптом е болката во мускулите при движење или интермитентната клаудикација на долниот екстремитет. Диференцијално дијагностички доаѓаат предвид мускулноскелетните проблеми на екстремитетите.

Според Фонтен, ПАБ се дели на стадиум 1 или асимптоматска болест, стадиум 2 или интермитентна клаудикација, стадиум 3 – болка во мирување и на стадиум 4 – постоење трофични промени.

Доплер-сонографијата (континуирана) или колор-доплерот ја поставува дијагнозата врз основа на постоење спектрално нарушени сигнали, бифазни сигнали, односно врз основа на постоење анатомски промени при визуелизацијата ако се примени техниката ехо-колор доплер. Добивањето вредности на глуждно-надлактните индекси помали од 0,9, а поголеми од 1,3, имаат дијагностичко значење, односно постои разлика во сегментните притисоци повеќе од 20 mmHg на дистален во однос на проксимален сегмент.

Мерењето индекси е прва линија во дијагностицирањето на ПАБ, а ехо-колор доплер-сонографијата се користи како потврда. Техниките на визуелизација со компјутерска томографија, односно со магнетна резонанца, како и со инвазивен пристап по Селдингер се применливи во услови на постоење индикација за реваскуларизација, односно при постоење незадоволителни извештаи од претходните наоди.

Лекувањето е насочено кон контрола на факторите на ризик, како и кон примена на специфична фармакотерапија (Цилостазол). Реваскуларизацијата се препорачува кај пациенти со интермитентна клаудикација и со нарушен квалитет на животот, односно кај оние со тешки исхемични дефицити, ако таа е остварлива.

Литература

1. Aboyans V., Ricco J. B., Bartelink M. E. L., Björck M., Brodmann M., Cohnert T., Collet J. P., Czerny M., De Carlo M., Debus S., Espinola-Klein C., Kahan T., Kownator S., Mazzolai L., Naylor A. R., Roffi M., Röther J., Sprynger M., Tendera M., Tepe G., Venermo M., Vlachopoulos C., Desormais I.; ESC Scientific Document Group. „2017 ESC Guidelines on the Diagnosis and Treatment of Peripheral Arterial Diseases, in collaboration with the European Society for Vascular Surgery (ESVS): Document covering atherosclerotic disease of extracranial carotid and vertebral, mesenteric, renal, upper and lower extremity arteriesEndorsed by: the European Stroke Organization (ESO) The Task Force for the Diagnosis and Treatment of Peripheral Arterial Diseases of the European Society of Cardiology (ESC) and of the European Society for Vascular Surgery (ESVS)“. Eur Heart J. 39 (9), 2018 Mar 1, 763–816.

2. Dormandy J.A., Rutherford R.B. „Management of peripheral arterial disease (PAD)“. TASC Working Group. TransAtlantic Inter-Society Consensus (TASC). J Vasc Surg. 31 (1 Pt 2), 2000 Jan, S1–S296.

3. Bosevski M. „Diabeto-Angiology“. Nova Science New York, 2011.

Проф. д-р Маријан Бошевски

ЈЗУ Универзитетска клиника за кардиологија, Скопје